1. Kaynak: Dolgu malzemesi kullanılarak veya kullanılmadan, ısıtma veya basınç ya da her ikisiyle birlikte kaynak parçalarının atomik düzeyde birleştirilmesini sağlayan bir işleme yöntemidir.
2. Kaynak dikişi: Kaynak işlemi tamamlandıktan sonra oluşan birleşim bölgesini ifade eder.
3. Alın kaynağı: İki kaynak parçasının uç yüzlerinin nispeten paralel olduğu bir kaynak türü.
4. Oluk: Tasarım veya işlem gereksinimlerine göre, kaynak yapılacak parçanın üzerine belirli bir geometrik şekle sahip bir oluk açılır.
5. Takviye yüksekliği: Alın kaynağında, kaynak metalinin kaynak ağzı yüzeyinin üzerindeki çizgiyi aşan kısmının yüksekliği.
6. Kristalleşme: Kristalleşme, kristal çekirdeğinin oluşumu ve büyümesi sürecini ifade eder.
7. Birincil kristalleşme: Isı kaynağı ayrıldıktan sonra, kaynak havuzundaki metal sıvıdan katıya geçer; bu olaya kaynak havuzunun birincil kristalleşmesi denir.
8. İkincil kristalleşme: Yüksek sıcaklık metallerinin oda sıcaklığına soğutulduğunda geçirdiği bir dizi faz geçiş sürecine ikincil kristalleşme denir.
9. Pasivasyon işlemi: Paslanmaz çeliğin korozyon direncini artırmak için yüzeyinde yapay olarak bir oksit filmi oluşturulur.
10. Difüzyonla oksijen giderme: Sıcaklık düştüğünde, erimiş havuzda başlangıçta çözünmüş olan demir oksit, cürufa doğru yayılmaya devam ederek kaynak dikişindeki oksijen içeriğini azaltır. Bu oksijen giderme yöntemine difüzyonla oksijen giderme denir.
11. Plastik deformasyon: Dış kuvvet kaldırıldığında, orijinal şekline geri dönemeyen deformasyona plastik deformasyon denir.
12. Elastik deformasyon: Dış kuvvet kaldırıldığında, orijinal şekli geri kazandırabilen deformasyona elastik deformasyon denir.
13. Kaynaklı yapı: Kaynak yöntemiyle oluşturulan metal yapı.
14. Mekanik performans testi: Kaynak metalinin ve kaynaklı bağlantıların mekanik özelliklerinin tasarım gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığını anlamak için kullanılan tahribatlı bir test yöntemi.
15. Tahribatsız muayene: Malzemelerin ve mamul ürünlerin iç kusurlarının hasar veya tahribat olmaksızın incelenmesi yöntemini ifade eder.
16. Ark kaynağı: Isı kaynağı olarak ark kullanan bir kaynak yöntemini ifade eder.
17. Tozaltı ark kaynağı: Kaynak işleminde arkın lehim teli tabakasının altında yanması yöntemini ifade eder.
18. Gaz korumalı ark kaynağı: Ark ortamı olarak harici gaz kullanan ve arkı ve kaynak bölgesini koruyan kaynak yöntemini ifade eder.
19. Karbondioksit gazı korumalı kaynak: Karbondioksiti koruyucu gaz olarak kullanan bir kaynak yöntemidir; karbondioksit kaynağı veya ikinci korumalı kaynak olarak da adlandırılır.
20. Argon ark kaynağı: Koruyucu gaz olarak argon kullanılan gaz korumalı kaynak yöntemi.
21. Metal argon ark kaynağı: Eriyen elektrotlar kullanılarak yapılan argon ark kaynağı.
22. Plazma kesme: Plazma arkı kullanılarak yapılan bir kesme yöntemi.
23. Karbon ark oyma: Metal yüzeyinde oluklar oluşturmak için grafit çubuk veya karbon çubuk ile iş parçası arasında oluşturulan arkın kullanılarak metalin eritilmesi ve sıkıştırılmış hava ile üflenerek uzaklaştırılması yöntemidir.
24. Gevrek kırılma: Metalin akma noktasının çok altındaki gerilim altında, makroskopik plastik deformasyon olmaksızın aniden meydana gelen bir kırılma türüdür.
25. Normalleştirme: Çeliği kritik sıcaklık Ac3 çizgisinin üzerine ısıtıp, belirli bir süre 30-50°C'de tuttuktan sonra havada soğutmak. Bu işleme normalleştirme denir.
26. Tavlama: Çeliğin uygun bir sıcaklığa ısıtılması, belirli bir süre bu sıcaklıkta tutulması ve ardından denge durumuna yakın bir yapı elde etmek için yavaşça soğutulması işlemine verilen addır.
27. Sertleştirme: Çeliğin Ac3 veya Ac1'in üzerindeki bir sıcaklığa ısıtılıp, ısı korumasından sonra yüksek sertlikte bir yapı elde etmek için su veya yağda hızla soğutulduğu bir ısıl işlem sürecidir.
28. Tam tavlama: İş parçasının Ac3'ün üzerinde 30°C-50°C'ye kadar belirli bir süre ısıtılması, ardından fırın sıcaklığıyla yavaşça 50°C'nin altına soğutulması ve daha sonra havada soğutulması işlemine atıfta bulunur.
29. Kaynak fikstürleri: Kaynak parçasının boyutunu sağlamak, verimliliği artırmak ve kaynak deformasyonunu önlemek için kullanılan fikstürler.
30. Cüruf kalıntısı: Kaynak işleminden sonra kaynak dikişinde kalan kaynak cürufu.
31. Kaynak cürufu: Kaynak işleminden sonra kaynak yüzeyini kaplayan katı cüruf.
32. Eksik nüfuz: Kaynak işlemi sırasında bağlantı kökünün tamamen nüfuz etmemesi olgusu.
33. Tungsten kalıntısı: Tungsten inert gaz korumalı kaynak işlemi sırasında tungsten elektrottan kaynak bölgesine giren tungsten parçacıkları.
34. Gözeneklilik: Kaynak işlemi sırasında, erimiş havuzdaki kabarcıklar katılaştıklarında dışarı çıkamaz ve delikler oluşturmak üzere içeride kalırlar. Stomalar yoğun stomalar, solucan benzeri stomalar ve iğne benzeri stomalar olarak sınıflandırılabilir.
35. Alt kesim: Kaynak parametrelerinin yanlış seçilmesi veya hatalı işlem yöntemleri nedeniyle, kaynak ağzının ana metalinde oluşan oluklar veya çukurlar.
36. Kaynak tümörü: Kaynak işlemi sırasında, erimiş metal, kaynak bölgesinin dışındaki erimeyen ana metale doğru akarak metal tümörü oluşturur.
37. Tahribatsız muayene: İncelenen malzemenin veya nihai ürünün performansına ve bütünlüğüne zarar vermeden kusurları tespit etme yöntemi.
38. Tahribat testi: Kaynaklı parçalardan veya test parçalarından numuneler kesmek veya ürünün tamamına (veya simüle edilmiş parçasına) tahribatlı testler uygulayarak çeşitli mekanik özelliklerini kontrol etme yöntemidir.
39. Kaynak manipülatörü: Kaynak başlığını veya kaynak torçunu kaynak yapılacak konuma gönderen ve orada tutan veya kaynak makinesini seçilen bir kaynak hızında önceden belirlenmiş bir yörünge boyunca hareket ettiren bir cihaz.
40. Cüruf giderme: Kaynak yüzeyinden cüruf kabuğunun ne kadar kolay döküldüğü.
41. Elektrot üretilebilirliği: Ark kararlılığı, kaynak şekli, cüruf uzaklaştırma ve sıçrama boyutu gibi özellikler de dahil olmak üzere, elektrotun çalışma sırasındaki performansını ifade eder.
42. Kök temizliği: Kaynak kökünün, kaynak işleminin arkasından temizlenerek arka kaynak işlemine hazırlık yapılması işlemine kök temizliği denir.
43. Kaynak pozisyonu: Füzyon kaynağı sırasında kaynak dikişinin uzamsal konumudur ve kaynak dikişinin eğim açısı ve kaynak dikişinin dönme açısı ile temsil edilebilir; düz kaynak, dikey kaynak, yatay kaynak ve baş üstü kaynak gibi çeşitleri içerir.
44. Pozitif bağlantı: Kaynak parçası güç kaynağının pozitif kutbuna, elektrot ise güç kaynağının negatif kutbuna bağlanır.
45. Ters bağlantı: Kaynak parçasının güç kaynağının negatif kutbuna, elektrotun ise güç kaynağının pozitif kutbuna bağlandığı kablolama yöntemi.
46. DC pozitif bağlantı: DC güç kaynağı kullanıldığında, kaynak parçası güç kaynağının pozitif kutbuna, kaynak çubuğu ise güç kaynağının negatif kutbuna bağlanır.
47. DC ters bağlantı: DC güç kaynağı kullanıldığında, kaynak parçası güç kaynağının negatif kutbuna, elektrot (veya elektrot ucu) ise güç kaynağının pozitif kutbuna bağlanır.
48. Ark sertliği: Isı büzülmesi ve manyetik büzülme etkileri altında arkın elektrot ekseni boyunca ne kadar düz olduğunu ifade eder.
49. Ark statik özellikleri: Belirli elektrot malzemesi, gaz ortamı ve ark uzunluğu koşullarında, ark stabil bir şekilde yandığında, kaynak akımı ile ark gerilimindeki değişim arasındaki ilişkiye genellikle volt-amper karakteristiği denir.
50. Erimiş havuz: Füzyon kaynağı sırasında kaynak ısı kaynağının etkisiyle kaynak bölgesinde oluşan, belirli bir geometrik şekle sahip sıvı metal parçası.
51. Kaynak parametreleri: Kaynak işlemi sırasında, kaynak kalitesini sağlamak için çeşitli parametreler seçilir (kaynak akımı, ark gerilimi, kaynak hızı, hat enerjisi vb.).
52. Kaynak akımı: Kaynak işlemi sırasında kaynak devresinden geçen akım.
53. Kaynak hızı: Birim zamanda tamamlanan kaynak dikişinin uzunluğu.
54. Burulma deformasyonu: Kaynak işleminden sonra parçanın iki ucunun, nötr eksen etrafında zıt yönde bir açıyla burkulmasını ifade eder.
55. Dalga deformasyonu: Dalgalara benzeyen bileşenlerin deformasyonunu ifade eder.
56. Açısal deformasyon: Kaynak dikişinin kesitinin asimetrisinden dolayı kalınlık yönündeki enine büzülmenin tutarsızlığından kaynaklanan deformasyondur.
57. Yanal deformasyon: Isıtma bölgesinin yanal büzülmesi nedeniyle kaynakta meydana gelen deformasyon olgusudur.
58. Boyuna deformasyon: Isıtma bölgesinin boyuna büzülmesi nedeniyle kaynakta meydana gelen deformasyonu ifade eder.
59. Eğilme deformasyonu: Kaynak işleminden sonra parçanın bir tarafa doğru eğilmesini ifade eder.
60. Kısıtlama derecesi: Kaynaklı bağlantıların rijitliğini ölçmek için kullanılan nicel bir göstergedir.
61. Taneler arası korozyon: Metallerin tane sınırları boyunca meydana gelen bir korozyon olgusunu ifade eder.
62. Isıl işlem: Metalin belirli bir sıcaklığa kadar ısıtılması, bu sıcaklıkta belirli bir süre tutulması ve ardından belirli bir soğutma hızıyla oda sıcaklığına kadar soğutulması işlemidir.
63. Ferrit: Demir ve karbondan oluşan, cisim merkezli kübik kafes yapısına sahip katı çözelti.
64. Sıcak çatlaklar: Kaynak işlemi sırasında, kaynak dikişi ve ısıdan etkilenen bölgedeki metal, katılaşma çizgisine yakın yüksek sıcaklık bölgesine kadar soğuyarak kaynak çatlakları oluşturur.
65. Yeniden ısıtma çatlağı: Kaynak ve ısıdan etkilenen bölgenin yeniden ısıtılması sonucu oluşan çatlağı ifade eder.
66. Kaynak çatlağı: Kaynak gerilimi ve diğer kırılganlaştırıcı faktörlerin birlikte etkisi altında, kaynaklı eklem bölgesindeki metal atomlarının bağ kuvveti yok olur ve yeni bir arayüz tarafından oluşturulan bir boşluk meydana gelir; bu boşluk keskin bir aralığa ve büyük bir en boy oranına sahiptir.
67. Krater çatlakları: ark kraterlerinde oluşan termal çatlaklar.
68. Katmanlı yırtılma: Kaynak işlemi sırasında, kaynaklı parçadaki çelik levhanın yuvarlanan katmanı boyunca merdiven şeklinde bir çatlak oluşur.
69. Katı çözelti: Bir maddenin başka bir madde içinde homojen dağılımı sonucu oluşan katı komplekstir.
70. Kaynak alevi: Genellikle gaz kaynağında kullanılan alevi ifade eder ve hidrojen atomik alevi ile plazma alevini de içerir. Asetilen, hidrojen ve sıvılaştırılmış petrol gazı gibi yanıcı gazlarda, asetilen saf oksijenle yakıldığında büyük miktarda etkili ısı yayar ve alevin sıcaklığı yüksektir; bu nedenle günümüzde gaz kaynağında ağırlıklı olarak oksiasetilen alevi kullanılmaktadır.
71. Gerilim: Bir cismin birim alan başına maruz kaldığı kuvvete karşılık gelir.
72. Termal gerilim: Kaynak işlemi sırasında sıcaklık dağılımındaki düzensizlikten kaynaklanan gerilimi ifade eder.
73. Doku stresi: Sıcaklık değişimlerinin neden olduğu doku değişikliklerinin yol açtığı stresi ifade eder.
74. Tek yönlü gerilme: Kaynak bölgesinde tek yönde oluşan gerilmedir.
75. Çift yönlü gerilme: Bir düzlemde farklı yönlerde var olan gerilmedir.
76. Kaynakta izin verilen gerilim: Kaynakta bulunmasına izin verilen maksimum gerilimi ifade eder.
77. Çalışma gerilimi: Çalışma gerilimi, kaynak dikişinin maruz kaldığı gerilimi ifade eder.
78. Gerilim yoğunlaşması: Kaynaklı bağlantıda çalışma geriliminin düzensiz dağılımını ifade eder ve maksimum gerilim değeri ortalama gerilim değerinden daha yüksektir.
79. İç gerilim: Dış kuvvet uygulanmadığında elastik cisimde korunan gerilimi ifade eder.
80. Aşırı ısınmış bölge: Kaynak işleminin ısıdan etkilenen bölgesinde, aşırı ısınmış yapıya veya belirgin şekilde iri tanelere sahip bir alan bulunur.
81. Aşırı ısınmış yapı: Kaynak işlemi sırasında, erime hattına yakın ana metal genellikle yerel olarak aşırı ısınır; bu da tanelerin büyümesine ve kırılgan özelliklere sahip bir yapının oluşmasına neden olur.
82. Metal: Bugüne kadar doğada 107 element keşfedilmiştir. Bu elementler arasında iyi elektrik iletkenliğine, ısı iletkenliğine, yanıcılığa ve metalik parlaklığa sahip olanlara metal denir.
83. Dayanıklılık: Bir metalin darbelere ve deformasyona karşı direnme yeteneğine dayanıklılık denir.
84.475°C gevrekliği: Ferrit + östenit çift fazlı kaynaklarda daha fazla ferrit fazı ( %15-20'den fazla) bulunduğunda, 350-500°C'de ısıtıldıktan sonra plastiklik ve tokluk önemli ölçüde azalır, yani malzeme gevrek hale gelir. 475°C'de en hızlı gevrekleşme gerçekleştiği için genellikle 475°C gevrekliği olarak adlandırılır.
85. Erime Özelliği: Metal normal sıcaklıkta katı haldedir ve belirli bir sıcaklığa ısıtıldığında katı halden sıvı hale geçer. Bu özelliğe erime özelliği denir.
86. Kısa devre geçişi: Elektrotun (veya telin) ucundaki damlacık, erimiş havuzla kısa devre teması halindedir ve aşırı ısınma ve manyetik büzülme nedeniyle patlar ve doğrudan erimiş havuza geçer.
87. Püskürtme geçişi: Erimiş damla ince parçacıklar halindedir ve püskürtme benzeri bir şekilde ark boşluğundan hızla erimiş havuza geçer.
88. Islanabilirlik: Lehimleme sırasında, lehim dolgu metali, lehim bağlantıları arasındaki boşlukta akmak için kılcal etkiye güvenir. Bu sıvı lehim dolgu metalinin ahşaba nüfuz etme ve yapışma yeteneğine ıslanabilirlik denir.
89. Ayrışma: Kaynak işleminde kimyasal bileşenlerin düzensiz dağılımıdır.
90. Korozyon direnci: Metal malzemelerin çeşitli ortamlara karşı korozyona direnme yeteneğini ifade eder.
91. Oksidasyon direnci: Metal malzemelerin oksidasyona karşı direnme yeteneğini ifade eder.
92. Hidrojen gevrekliği: Hidrojenin çeliğin plastisitesinde ciddi bir azalmaya neden olması olgusu.
93. Son ısıtma: Kaynak işleminden hemen sonra, kaynak yapılan parçanın tamamının veya belirli bölgelerinin 150-200°C'ye kadar belirli bir süre ısıtılması işlemine verilen teknolojik önemi ifade eder.
Yayın tarihi: 14 Mart 2023
